Để xứ Đoài mây trắng mãi bay

Chia sẻ

Xứ Đoài có làng Chùa (huyện Ứng Hòa) được công nhận là làng thơ. Nhưng nói đến thơ ở xứ này, đâu chỉ có làng Chùa. Mỗi lần nói đến thơ xứ Đoài tôi lại nhớ đến mấy câu thơ này: Đá ong khô thấm lệ đã bao lần/Trang oanh liệt vẫn ghi trong đền miếu/Rặng duối già nghìn năm không niên biểu/Vẫn bây giờ rậm rịch bước chân voi…

Dù chưa phải là những câu thơ tuyệt tác, nhưng điều khiến tôi ấn tượng bởi tác giả của những câu thơ đó là một người giáo già, bình dị. Tôi được nghe trong một bối cảnh hết sức đời thường, khi một ông giáo cao hứng đọc thơ cùng vài thi hữu. Đó là ông giáo Bùi Nguyên Hương ở xã Đan Phượng (huyện Đan Phượng). Cái thi vị của xứ Đoài bắt nguồn từ những con người như thế.

hat cheo tau

Hội hát chèo Tàu ở xã Tân Hội, huyện Đan Phượng (Hà Nội). Ảnh: MINH PHƯƠNG

Ở xứ Đoài hầu như làng nào cũng có câu lạc bộ thơ. Để phong trào thơ nói riêng và các hoạt động văn hóa nghệ thuật nói chung phát triển sâu rộng, có một phần đóng góp không nhỏ của Câu lạc bộ Văn nghệ sĩ xứ Đoài. Phó Chủ nhiệm Câu lạc bộ Phan Văn Đà cho biết: “Câu lạc bộ Văn nghệ sĩ xứ Đoài hoạt động trên nhiều lĩnh vực: văn học, nhiếp ảnh, hội họa, điêu khắc, âm nhạc… Nhưng thơ có vị trí đặc biệt. Trước hết, bởi xứ Đoài là miền thơ. Hơn nữa, trong khi các loại hình nhiếp ảnh, hội họa…, phải có những điều kiện nhất định mới có thể sáng tác. Còn với thơ, chỉ cần có tình yêu và một tâm hồn thi sĩ là một lão nông có thể làm thơ. Có đến 60% số hội viên của câu lạc bộ là những người làm thơ”.

Gần 20 năm trước, một nhóm 32 văn nghệ sĩ xứ Đoài đã đứng ra thành lập câu lạc bộ, những người đứng đầu là nhạc sĩ Lê Vinh, họa sĩ Phan Kế An, họa sĩ Tôn Đức Lượng, nhà văn Ngô Quân Miện, nhạc sĩ Hoàng Lân… nhằm tập hợp những văn nghệ sĩ xứ Đoài đang công tác tại Hà Nội. Họa sĩ Phan Kế An nhớ lại: “Mục đích của chúng tôi khi ấy là vận động mọi người sáng tác, nghiên cứu, gìn giữ và phát huy văn hóa xứ Đoài. Không chỉ tập hợp những văn nghệ sĩ quê Hà Tây (cũ), mà câu lạc bộ còn kết nạp cả những người yêu mến xứ Đoài”. Ở lĩnh vực nào, câu lạc bộ cũng tập hợp được những nghệ sĩ tiêu biểu. Trong lĩnh vực thơ, văn xuôi, phải kể đến những tên tuổi như: cố nhà thơ Ngô Quân Miện, nhà văn Hồ Phương, nhà thơ Dương Kiều Minh; lĩnh vực nhiếp ảnh, có thể kể đến nhiếp ảnh gia Mai Nam (Giải thưởng Văn học – Nghệ thuật Nhà nước năm 2007); lĩnh vực hội họa, có những tác gia lớn như Phan Kế An, Sỹ Tốt, Tôn Đức Lượng…; lĩnh vực âm nhạc có nhạc sĩ Hoàng Lân, Lê Vinh… Nhờ có những con người uy tín chèo lái, từ hơn 30 người ban đầu, đến nay câu lạc bộ đã có tới 450 hội viên.

Mảng quan trọng nhất trong hoạt động của câu lạc bộ là sáng tác. Trong gần 20 năm qua, câu lạc bộ đã vận động hội viên sáng tác được một khối lượng tác phẩm đồ sộ về xứ Đoài. Mỗi năm, câu lạc bộ xuất bản một bộ sách có giá trị về thơ, nhạc và các lĩnh vực nghệ thuật khác. Từ năm 2007 đến nay, hằng năm, Câu lạc bộ xuất bản định kỳ tập san “Văn nghệ xứ Đoài”, tập hợp những sáng tác, nghiên cứu tiêu biểu nhất của các hội viên. Dịp Đại lễ kỷ niệm 1000 năm Thăng Long – Hà Nội là dịp Câu lạc bộ Văn nghệ sĩ xứ Đoài có nhiều hoạt động sôi nổi nhất, với rất nhiều hoạt động như: Triển lãm ảnh với chủ đề “Hà Nội ngàn năm và nét đẹp xứ Đoài trong lòng Hà Nội” gồm 100 tác phẩm trưng bày tại Nhà triển lãm 47 Tràng Tiền; Triển lãm 65 tác phẩm tranh tại Thư viện Hà Nội; Triển lãm “Hội họa và thư pháp” tại xã Sài Sơn, huyện Quốc Oai… Ngoài ra còn nhiều cuộc giao lưu thơ, nhạc… hướng đến Đại lễ. Trong các tập sách đã xuất bản, mới đây nhất, tập “Xứ Đoài thơ II” của câu lạc bộ được Hội Nhà văn Việt Nam trao giải A trong cuộc thi thơ dịp Tết Nguyên tiêu Xuân Nhâm Thìn 2012. Ban chủ nhiệm Câu lạc bộ vận động hội viên tích cực tham gia vào các câu lạc bộ văn học – nghệ thuật ở các địa phương, khiến quanh năm, ở các huyện như Đan Phượng, Ba Vì, Sơn Tây… luôn có những buổi giao lưu, sinh hoạt thơ, văn nghệ hết sức sôi nổi.

Bên cạnh sáng tác, một mảng quan trọng hoạt động của Câu lạc bộ là bảo tồn các giá trị văn hóa xứ Đoài. Trong kho tàng văn hóa truyền thống phong phú xứ Đoài, nổi bật phải kể đến chèo Tàu ở Tân Hội, hát ca trù Thượng Hội (đều ở Đan Phượng), hát dô ở Liệp Tuyết (huyện Quốc Oai), rối nước ở Bình Phú, Chàng Sơn (huyện Thạch Thất)… Bên cạnh vận động hội viên tích cực nghiên cứu, hỗ trợ hoạt động của các câu lạc bộ nghệ thuật, Câu lạc bộ Văn nghệ sĩ xứ Đoài đã kết nạp một số hội viên tập thể. Hiện tại, Câu lạc bộ chèo Tàu xã Tân Hội, Câu lạc bộ ca trù Thượng Mỗ đã trở thành những hội viên tập thể của Câu lạc bộ Văn nghệ sĩ xứ Đoài. Câu lạc bộ Văn nghệ sĩ xứ Đoài đã hỗ trợ các câu lạc bộ thành viên tổ chức nhiều cuộc giao lưu, biểu diễn, dạy nghề, làm phim…, góp phần bảo tồn, quảng bá các loại hình nghệ thuật này. Điển hình như Câu lạc bộ phối hợp chính quyền huyện Phú Xuyên xây dựng chương trình bảo tồn hát dô ở Liệp Tuyết, hỗ trợ kinh phí mở lớp dạy chèo Tàu ở Tân Hội…

Văn hóa truyền thống xứ Đoài hôm nay đang đứng trước không ít những thách thức, do quá trình đô thị hóa mạnh mẽ, do những biến động kinh tế – xã hội. Nhưng nhờ có những người tâm huyết với văn hóa xứ Đoài, nhiều nét đặc trưng của văn hóa xứ Đoài vẫn được gìn giữ, như thuở nào trong thơ Quang Dũng: “Tôi nhớ xứ Đoài mây trắng lắm…”.

Trả lời

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *